Turin

Ròbe parej - S'a l'é dapress ch'a sërca dj'àutre ròbe con ës nòm-sì ma n'àutr sust, ch'a preuva a vardé 'cò Turin (omònim).

Turin
Che a varda ël portal Turin
Provincia:	Provincia ëd Turin
Nòm 'n italian:	Torino
Coordinà:	Latitudin: 45° 4′ 0′′ N Longitudin: 7° 42′ 0′′ E carta
Autëssa:	240-360 m s.l.m.
Surfassa:	130 km²
Abitant:	908.474 28/02/2008
Frassion comunaj:
Comun dj'anviron:	Baudsé, Beinasch, Borghi, Colegn, Grujasch, Moncalé, Ël Niclin, Orbassan, Ël Pin, Psè, Rìvole, San Mò, Ël Seto, La Venerìa.
CAP:	10100
Prefiss tel.:	011
Còdes ÌSTAT:	001272
Còdes fiscal:	L219
Nòm dj'abitant:	{{{nomAbitant}}}
Sant protetor:	San Gioàn Batista
Festa dël borgh:	24 ëd giugn
Sit istitussional

Turin -pronunsia:- (Torino an italian) a l’é 'l capleugh dël Piemont e dla provincia ëd Turin. A l’é ëdcò stàita la prima capital d'Italia.

A l’é la quarta sità italian-a për nùmer d'abitant, con 908.474 përson-e ^[1] dòp Roma, Milan e Nàpoli, ma a resta la tersa për moviment econòmich, dapress a Roma e Milan. Con ij borgh dantorn, la popolassion a l'é d' 1.700.000 abitant.

[modìfica] Geografìa

Turin ëd neuit

Turin as treuva ant ël sènter dël Piemont ant la Pianura Padan-a.
Turin a l’é bagnà da Pò, ch'a la travërsa da Sud a Nòrd, da Sangon, da la Stura ëd Lans e da la Dòira Rivaria. Pò a spartiss la sità tra le colin-e a est e la pian-a a Òvest. Quand ch'a fa bel as ës-ciàiro ij brich ch'a dantorno la sità a Òvest, da Nòrd a Sud.

[modìfica] Clima

Turin a l'ha un clima continental con invern frèid e istà caude e tufose. Le stagion pì pieuvose a son l'oteugn e la prima.

• Classificassion climàtica: zòna E

[modìfica] Stòria

La Pòrta Palatin-a

Për savèjne ëd pì, ch'a guarda la vos: Stòria ëd Turin.

[modìfica] Atrassion

La Mòle Antonelian-a

Antra ij vàire monument e musé turinèis ij pì avosà a son:

• La Pòrta Palatin-a
• La Mòle Antonelian-a
• Ël Musé dël Cine
• Ël Musé Egissi
• La catedral ëd San Gioann Batista
• La basìlica ëd Superga
• Le residense dij Savòja
• La Galarìa d'Art Moderna
• Ël Musé dla Marionëtta
• La Galaria Sabàuda
• La cesa ëd San Carl
• La cesa ëd Santa Cristin-a

[modìfica] Parch e giardin

Ël parch dël Valentin

Turin a l'é na sità rica d'àree vërde e a conta na sinquanten-a 'd parch urban, an colin-a e arlongh dij fium. Tra ij pì amportant a-i son:

• Ël parch dël Valentin
• Ël parch dla Pelerin-a
• Ël parch Michelotti
• Ël parch Ruffini
• Ël parch dla Panoràmica

[modìfica] Economìa

La sità'd Turin a l'è 'l ters pòlo econòmich d'Italia dòp Roma e Milan. La stòria econòmica recenta ëd la sità a l’é gropà a la FIAT, ch'a l’ha trasformala ant un centro industrial al prinsipi dël sécol ch'a fa XX.

[modìfica] Aministrassion

Ël sìndich a l'é Sergio Chiamparino (dal 30/05/2001 -second mandà: 2006-).

Për savèjne ëd pi, ch'a varda la Lista dij sìndich ëd Turin.

[modìfica] Circoscrission

La sità ëd Turin a l'è spartìa an 10 Circoscrission:

• Circoscrission 1: Sènter - San Second - Crosëtta
• Circoscrission 2: Santa Rita - Mirafior Nòrd
• Circoscrission 3: San Pàul - Cenisia - Podëstrà - Cit Turin - Lesna
• Circoscrission 4: San Donà - Campideuj - Parela
• Circoscrission 5: Borgh Vitòria - Madòna 'd Campagna - Lusent - Valëtte
• Circoscrission 6: Bariera 'd Milan - Regio Parch - Barca - Bertòla - Falchera - Rebaudengh - Vilaret
• Circoscrission 7: Auròra - Vanchija - Madòna dël Pilon
• Circoscrission 8: San Salvari - Cavorèt - Borgh Pò
• Circoscrission 9: Nissa Milefont - Lingòt - Filadelfia
• Circoscrission 10: Mirafior Sud

[modìfica] Sità gemelà

Turin a l’é gemelà con:

• Chambery, Fransa
• Colònia, Gërmania
• Volgograd, Russia
• Esch-sur-Alzette, Lussemborgh
• Glasgow, Regn Unì
• Liège, Belgi
• Lille, Fransa
• Rotterdam, Pais Bass
• Campo Grande, Brasil
• Còrdoba, Argentin-a
• Detroit, Stat Unì d'América
• Gaza, Palestin-a
• Haifa, Israel
• Nagoya, Giapon
• Quetzaltenango, Guatemala
• Shenyang, Cin-a

[modìfica] Mobilità

La stassion ëd Pòrta Neuva

Stassion feroviarie:

• Pòrta Neuva
• Pòrta Susin-a
• Lingòt
• Turin Dòira
• Turin Madòna ëd Campagna
• Turin Stura

[modìfica] Traspòrt

La metropolitan-a ëd Turin

Ij traspòrt pùblich (pólman, coriera, metropolitan-a, tramvài) a son gestì dal GTT.

L'areopòrt ëd Turin as treuva a Caseli.

[modìfica] Cultura

Ël Politécnich ëd Turin

A Turin a-i son doe università amportante, ël Politécnich e l’Università djë Studi (ch'a l’ha fàit 600 ani dë stòria ant ël 2004).
A-i é ëdcò l'Academia dle Siense.

A Turin a-i é vàire editor famos: UTET, Einaudi, Bollati Boringhieri, Viglongo.

[modìfica] Event

• Dël 2006 Turin a l’ha ospità ij XX Gieugh Olìmpich Invernaj
• Del 2007 Turin a l’ha ospità le XXIII Universìadi Invernaj
• Dal 23 d'avril dël 2006 al 22 d'avril dël 2007 Turin a l'é stàita la Capital mondial dël lìber
• Dël 2008 Turin a l'é stàita la Capital mondial dël "design"

[modìfica] Sport

A Turin as treuvo doe dle pì amportante echipe ëd fótbal d'Italia: la Juventus e 'l Turin.

[modìfica] Tradission

Ël sant patron a l'é San Gioann Batista, dont la festa a dròca ël 24 ëd giugn.

Famosa a l’é la produssion ëd cicolata (ël giandojòt, che a pija sò nòm da la mostacia turinèisa Giandoja).

[modìfica] Përsonalità

Për savèjne ëd pi, ch'a varda la: Categorìa:Përsonalità turinèise.

[modìfica] Arferiment