|
Na veja stampa dla Sitadela
Dël 1561 Emanuel Filibert a pija la decision ëd tramudé la capital da Chambéry a Turin, pr'ëd rason polìtiche e militar: Turin as peul difend-se mej che Chambéry. Turin a l'é protegiù a òvest da j'Alp, a est da Pò, a nòrd da Dòira, Stura e Sangon. A restava mach da difende la banda a sud.
A l'é për lòn che Emanuel Filibert a comanda ëd costruì al canton sud-òvest dij murajon roman, ant ël pont pì àut dj'anviron, la prima sitadela d'Euròpa, fabricà conforma a le pì moderne técniche ëd fortificassion. Ël proget a l'é 'd Francesco Paciotto, ch'a modìfica në studi precedent ëd Francesco Orologi, urbanista ai temp dl'ocupassion fransèisa.
La piassafòrt, a pianta pentagonal, a l'é realisà an quatr agn ëd travaj, dal 1564 (la prima pera a l'é posà ai 2 dë stèmber) al 1568. Për fela ampressa parèj, as deuvro tuti j'ovrié dl'edilissia dla sità e as antërdiss qualsëssìa àotra costrussion fin-a a la realisassion dl'euvra.
Finìe le costrussion ëd surfassa, dël 1572 as taco cole sot-tèra: un sistema complicà ëd galarìe 'd contramin-a pr'ampedì a j'artifissié nemis ëd rivé ai bastion e feje sauté.
A la fin, la sitadela as presentava con na strutura dobia an mon cheuit, ampinìa 'd giairon e caussin-a, con base e ranfòrs (coma jë spron) an pera. Për le provision d'eva a l'avìa un sisternon, valadì un grand poss che a garantìa n'arserva d'eva motobin granda.
La sitadela a l'era na ciadeuvra d'angignerìa militar. Napoleon, che durant soa ocupassion dël Piemont a l'avìa ordinà ëd dësblé le fortificassion sabàude, a la risparmia. Ma la sitadela a dzorviv nen al dësvlup urbanìstich ëd Turin ch'a-i ven dòp. A l'é dësblà dël 1857 pr'agrandì la sità.
Al di d'ancheuj a-i në resta mach pì 'l dongion, restaurà dël 1893 da Riccardo Brayda, ch'a òspita ël Museo d'Artiliarìa.
|
OMMI! Ma io non SO LEGGERE!!
E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :)
 |
St'utent-sì a l'é un bogianen
|
OMMI! pero si YO no
SE LEER!
¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :)
Reading piedmontese: please visit this page
61 714 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 1.750.000 pàgine l'ann!
'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì.
|
|
