Matris

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì

As ciama matris $m \times n$ na tàula formà da mn element butà su m righe e n colòne. Na matris $m\times n$ as arpresenta ëd sòlit sota la forma $\left ( \begin{matrix} a_{11} & a_{12} & \ldots & a_{1n} \\ a_{21} & a_{22} & \ldots & a_{2n} \\ \ldots & \ldots & \ldots & \ldots \\ a_{m1} & a_{m2} & \ldots & a_{mn} \end{matrix} \right )$. Terminologìa Matris quadre Si m=n, visadì a-i son tante righe quante colòne, la matris as dis quadra e j'element $a_{11},a_{22}, \ldots ,a_{nn}$ a na formo la diagonal prinsipal. Matris simétriche Na matris quadra as dis simétrica si $a_{ij}=a_{ji}$ për tute le cobie d'ìndes (i,j). Për esempi, la matris $I=\left ( \begin{matrix} 2 & 0 & -2 \\ 0 & -1 & 3 \\ -2 & 3 & 1 \end{matrix} \right )$ a l'é simétrica. Matris diagonaj Na matris quadra a l'é diagonal si tuti ij sò element, gavà al pì coj dla diagonal prinsipal, a son nuj. Për esempi, la matris $I=\left ( \begin{matrix} 3 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & -1 \end{matrix} \right )$ a l'é diagonal. Matris triangolar Na matris quadra a l'é triangolar si tuti j'element ëdzora (o sota) la diagonale prinsipal a son nuj. Për esempi, la matris $\left ( \begin{matrix} 2 & 3 & 4 & 1 \\ 0 & 1 & 2 & -3 \\ 0 & 0 & -1 & 2 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \end{matrix} \right )$ a l'é triangolar. Matris idèntica La matris quadra $I= \left ( \begin{matrix} 1 & 0 & \ldots & 0 \\ 0 & 1 & \ldots & 0 \\ \ldots & \ldots & \ldots & \ldots \\ 0 & 0 & \ldots & 1 \end{matrix} \right )$, visadì $a_{ij}= \delta_{ij}$ andoa $\delta_{ij}$ a son ij sìmboj ëd Kronecker, a l'é dita matris idèntica. Trasposission Si an na matris A a së scambio le righe con le colòne, as n'oten na matris $A_{-1}$, ciamà la traspòsta d'A. Për esempi, si $A= \left ( \begin{matrix} a & b & c \\ \alpha & \beta & \gamma \end{matrix} \right )$, la matris traspòsta d'A a l'é $A_{-1}= \left ( \begin{matrix} a & \alpha \\ b & \beta \\ c & \gamma \end{matrix} \right )$. Vetor Le matris con na riga sola o na colòna sola soens as diso vetor. Stòria L'adoss ëd l'àlgebra dle matris a armonta al sécol ch'a fa XIX. Ël simbolism ëd le matris a l'é stàit antroduvù da Eisenstein (1823-1852), ch'a l'ha definì la soma e ël prodot ëd matris. Pare dl'àlgebra dle matris a l'é considerà Cayley (1821-1895) che, dël 1858, a l'ha publicà na memòria anté ch'a caraterisava j'operassion antra matris. A l'é ambelelà che a son ëstàit dovrà për la prima vira ij sìmboj ëd determinant e ëd matris, con la disposission su righe e colòne, adotà al di d'ancheuj. Cayley a l'ha dësvlupà la teorìa dle matris a parte da cola dij determinant.

OMMI! Ma io non SO LEGGERE!! E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :) St'utent-sì a l'é un bogianen OMMI! pero si YO no SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :) Reading piedmontese: please visit this page 61 486 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 1.750.000 pàgine l'ann! 'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì. BANCHÈT dj'UTISS Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì. Lìber për chi a veul amprende a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test. Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa! E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero.