|
Poeta, dzortut an lenga piemontèisa, ma ëdcò an fransèis e an italian.
Francesco Maria Edoardo Ignazio Calvo a l'era nassù a Turin ël 13 d'otóber dël 1773; na làpida su soa ca natal, an contrà Prinsi Medeo 41, promovùa da la Ca dë studi piemontèis, an arcòrda la nàssita.
Sò pare a l'era ël médich Carlo Calvo, soa mare Giulia Antonia Bottacchio. A l'era stàit batijà ant la veja cesa dij sant March e Leonard. Da masnà a l'ha vivù soens a Cinsan, andoa soa famija a l'avìa ëd proprietà.
A l'era laureasse an Medsin-a con na tesi an latin antitolà De scorbuto. A l'ha partessipà an pien a le vicende giacobin-e e ëd Napoleon. A l'avìa apopré 25 agn cand a l'é partì për j'Alp fransèise, spetand che la rivolussion fransèisa a mnèissa progress an Piemont; ma peuj, rintrà, a l'era restà delus.
A l'era torna partì da Turin cand l'esèrcit ëd Suvorov as avzinava.
Vers la mità dël 1800, Calvo a torna a Turin e a l'é nominà médich assistent a l'ospidal San Gioann.
A scriv soe Fàule moraj e sòn a fa anrabié ël governador fransèis, ch'a da l'órdin d'arestelo. La comission esecutiva, formà da Carlo Botta, Carlo Bossi e Carlo Giulio, a lo anforma dël privo, e Calvo a peul ëscapé a Candieul da sò amis ël cont Chiavarin-a.
A l'é mòrt ël 29 d'avril dël 1804, che a l'avìa mach 31 agn, ëd tifo, antramentre ch'a cudìa ij sò malavi al San Gioann.
Edoardo Ignazio Calvo a l'é stàit ël pì avosà poeta piemontèis dël Setsent. A l'é conossù a livel nassional e a ancamin-a a esse conossù a lë strangé, përchè eut soe poesìe a son ëstàite traduvùe an anglèis.
La stagion giacobin-a [modìfica]
- Canson quasi poética për servì 'd bon auguri al matrimòni 'd tòta Teobalda Turinet con l'intendent Morand (1796)
A l'é miraco la prima euvra an piemontèis d'Edoardo Ignazio Calvo. Chèich vers dla canson:
- I savì ch'a l'é mia mòda
- 'd parlé sempre piemontèis
- bin ch'adess për tut as lòda
- col ch'a parla mach fransèis
- Passapòrt dj'aristocrat (1798-99)
Chèich vers dla poesìa:
- basta un sol, un sol ch'a resta
- tard o tòst av farà s-ciav
- Aurora dla libertà piemontèisa (1798-1799)
Chèich vers dla poesìa:
- Pensé pur a custodive
- con un ànim da guerier;
- guai s'i ven-e da andurmive,
- iv dësvije carià 'd fer
- Campan-a a martel pr'ij piemontèis (1798-99)
Chèich vers dla poesìa:
- Noi i soma tuti uguaj,
- soma frej, saroma taj
- Sairà dij piemontèis
- Sui prèive
- Follie religiose (1798-1801)
Chèich vers dla poesìa:
- ... për dsvieve
- da col stupor profond ch'a ten le ment
- e l'ànima tramblanta e sepelìa
- dal vel dl'oscurità, dla letargìa.
J'euvre dla disilusion [modìfica]
Antra le pì avosà a-i son le Fàule moraj (1802-03, poesìe an tersa rima piemontèisa).
J'àutre euvre dla disilusion a son:
Na stansia. Chèich vers dla fàula:
- Ël Piemont a l'é adess, com tuti a san,
- ël pais dla cocagna e dla prosperità
- as podrìa andé për lì con l'òr an man
- tant son sigure le proprietà.
- Petission dij can a l'ecelensa Ministr dla poliss
Na stansia. Chèich vers dla fàula:
- prodòt da l'òdio ch'i oma contra ij Gaj
- autor 'd nòstre miserie e 'd nòstri guaj
- Ritrat dël cont ëd Ciavarin-a
- Su la vita 'd campagna (1802-03)
- A un scolé 'd Zenon arsussità ch'a l'é pa 'd vàire
Un-a 'd soe euvre minor. Chèich vers dla fàula:
- É-lo vèj, compare Giòrs,
- ch'an fasend un cert ësfòrs
- son scapave ant un moment
le budele con l'oment?
- Al sò amis compare Tòni dà 'l bondì barba Giròni
Un-a 'd soe euvre minor. Chèich vers dla fàula:
- An butand an derision
- col filòsofo capon
- t'has tirate an sij tò pé,
- mè car Tòni, un gran brasé
Un-a 'd soe euvre minor. Chèich vers dl'euvra:
- Dime 'n pòch, vojàutre fije
- ch'i comense avèj jë spron,
- ch'i sè già mese rupìe
- sota j'euj, sota al manton,
A l'é l'ùltima euvra, nen finìa, ëd Calvo. Chèich vers dl'euvra:
- Speré ant la Providensa, voi àit ch'i sè ant ij guaj,
- giustissia l'é nen mòrta, manch un a-i pensa as treuva.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse [modìfica]
Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese
|
OMMI! Ma io non SO LEGGERE!!
E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :)
 |
St'utent-sì a l'é un bogianen
|
OMMI! pero si YO no
SE LEER!
¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :)
Reading piedmontese: please visit this page
61 767 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 1.750.000 pàgine l'ann!
'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì.
|
|
