Nùmer ëd Ludolph

Da Wikipedia.
Drapò piemontèis.png Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì


Ël nùmer ëd Ludolph, denotà π, a l'é ël rapòrt antra na sirconferensa e sò diàmeter.

Ël prim a avèj denotà 's nùmer con la litra π a l'é stàit William Jones ant la Synopsis palmariorum matheseos dël 1706. Tutun costa notassion a l'é spantiasse mersì a l'usage ch'a n'ha fane Leonhard Euler.

Cronologìa[modìfica | modifiché la sorgiss]

  • 2000 aGC anviron: J'egissian a deuvro  \pi = \frac{256}{81} , visadì sirca 3,1605.
  • 1100 aGC anviron: Ij cinèis a deuvro π=3.
  • 550 aGC anviron: Ant ël Vej Testament as dis ëd fasson amplìssita che π=3.
  • III sécol: Wang Fau a deuvra  \pi = \frac{142}{45} =3,1555 \ldots
  • 263: Liu Hui a deuvra  \pi = \frac{157}{50} =3,14.
  • 450 anviron: Tsu Ch'ung-chih a stabiliss ël valor  \frac{355}{113} , visadì 3,1415929...
  • 530 anviron: Aryabatha a deuvra  \pi = \frac{62832}{20000} =3,1416.
  • 650 anviron: Brahmagupta a deuvra  \pi = \sqrt{10} , visadì 3,162...
  • 1593: François Viète a treuva ël prim prodot infinì për descrive π.
  • 1596: Ludolph Van Ceulen a càlcola ij prim 32 decimaj.
  • 1610: Van Ceulen a estend ël cont fin-a a 35 decimaj.
  • 1655: John Wallis a treuva un prodot infinì rassional për π. Brouncker a lo convertiss an na frassion continuà.
  • 1663: Muramatsu Shigekiyo, an Giapon, a treuva 7 gifre decimaj giuste.
  • 1674: Gottfried Leibniz a treuva la serie dj'arch-tangente për π.
  • 1699: Abraham Sharp a càlcola π fin-a a la gifra decimal ch'a fa 72.
  • 1706: William Jones a deuvra për la prima vira la litra π për denoté ël nùmer. John Machin a càlcola π fin-a al decimal ch'a fa 100.
  • 1713: La cort cinèisa a pùblica ël Su-li Ching-yun, ch'a smon le prime 19 gifre decimaj ëd π.
  • 1719: Thomas Fantet de Lagny a càlcola π fin-a a 127 decimaj.
  • 1722: Takebe Kenko, an Giapon, a treuva 40 gifre decimaj ëd π.
  • 1761: Johann Heinrich Lambert a dimostra l'inrassionalità ëd π.
  • 1775: Leonhard Euler a sugeriss che π a l'é un nùmer trassendent.
  • 1794: Georg Vega a càlcola π fin-a al decimal ch'a fa 140. Adrien-Marie Legendre a dimostra l'inrassionalità ëd π e ëd  \pi^2.
  • 1873-1874: William Shanks a pùblica sò cont ëd π fin-a al decimal ch'a fa 707.
  • 1882: Ferdinand von Lindemann a dimostra la trassendensa ëd π.
  • 1945: D.F. Ferguson a mostra che ël cont ëd Shanks a faliss a parte da la posission 527.
  • 1948: Ferguson a càlcola 808 decimaj ëd π con na calcolatris, an butandje scasi n'ann.