New York

Da Wikipedia.
Jump to navigation Jump to search
Drapò piemontèis.png Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.


Neuva York
Arms of New York City.svg      Flag of New York City.svg
Stat:

Flag of the United States.svg Stat Unì d'América

Coordinà: Latitudin: 40° 42′ 46′′ N
Longitudin: 74° 0′ 21′′ O

Mostra an sla carta
Autëssa: 10 m s.l.m.
Surfassa: 1.214 km²
Abitant: 8.550.405 (2015)
Comun dj'anviron: contea di Westchester, contea di Union, contea di Hudson, contea di Nassau, contea di Bergen
CAP: 10000–10499, 11004–11005, 11100–11499, 11600–11699, 10000, 10001, 10002, 10005, 10006, 10009, 10012, 10014, 10017, 10019, 10021, 10025, 10030, 10032, 10036, 10040, 10042, 10047, 10050, 10053, 10057, 10061, 10064, 10069, 10073, 10078, 10082, 10087, 10092, 10095, 10098, 10100, 10104, 10109, 10113, 10117, 10121, 10125, 10131, 10135, 10138, 10140, 10143, 10146, 10148, 10150, 10152, 10155, 10157, 10160, 10163, 10162, 10168, 10170, 10174, 10176, 10181, 10186, 10189, 10193, 10197, 10200, 10204, 10206, 10207, 10210, 10216, 10219, 10221, 10224, 10228, 10234, 10237, 10241, 10244, 10247, 10248, 10250, 10251, 10253, 10257, 10261, 10264, 10266, 10269, 10272, 10274, 10278, 10281, 10283, 10285, 10289, 10292, 10289, 10290, 10296, 10299, 10302, 10305, 10308, 10311, 10313, 10315, 10317, 10319, 10322, 10324, 10326, 10327, 10328, 10325, 10331, 10334, 10336, 10338, 10340, 10343, 10345, 10349, 10351, 10354, 10356, 10357, 10357, 10361, 10363, 10365, 10369, 10372, 10374, 10377, 10381, 10384, 10387, 10389, 10390, 10392, 10393, 10394, 10397, 10399, 10401, 10403, 10405, 10408, 10410, 10413, 10416, 10420, 10425, 10429, 10431, 10432, 10434, 10437, 10440, 10441, 10444, 10438, 10448, 10448, 10456, 10461, 10465, 10468, 10470, 10473, 10476, 10479, 10481, 10483, 10485, 10487, 10490, 10493, 10495, 10497, 10499, 11004, 11100, 11102, 11106, 11109, 11114, 11117, 11118, 11121, 11123, 11129, 11132, 11135, 11138, 11140, 11142, 11145, 11149, 11151, 11153, 11157, 11161, 11162, 11164, 11166, 11167, 11171, 11174, 11176, 11178, 11181, 11183, 11185, 11186, 11188, 11190, 11192, 11194, 11197, 11199, 11202, 11204, 11206, 11207, 11208, 11210, 11211, 11215, 11218, 11220, 11222, 11222, 11226, 11224, 11235, 11238, 11243, 11247, 11252, 11256, 11258, 11261, 11264, 11267, 11271, 11274, 11278, 11285, 11287, 11289, 11292, 11294, 11296, 11300, 11303, 11307, 11311, 11315, 11317, 11319, 11322, 11328, 11332, 11334, 11337, 11339, 11342, 11346, 11349, 11354, 11359, 11364, 11368, 11371, 11376, 11378, 11380, 11384, 11387, 11391, 11393, 11398, 11402, 11407, 11409, 11411, 11411, 11415, 11417, 11420, 11424, 11429, 11432, 11436, 11436, 11441, 11445, 11448, 11452, 11455, 11455, 11459, 11462, 11466, 11469, 11471, 11474, 11477, 11478, 11482, 11488, 11492, 11497, 11601, 11604, 11607, 11608, 11611, 11616, 11620, 11624, 11627, 11630, 11633, 11635, 11637, 11639, 11641, 11644, 11644, 11647, 11650, 11654, 11658, 11663, 11668, 11674, 11680, 11684, 11687, 11689, 11692, 11696, 11698, 11698
Prefiss tel.: 212, 347, 646, 718, 917, 929
Map of New York Highlighting New York City.svg


Sit istitussional

Neuva York (New York an anglèis) a l’é la prima sità djë Stat Unì d'América, con 8 405 837 d'abitant (2012).

Geografìa[modìfica | modifiché la sorgiss]

La zòna oraria 'd Neuva York a l'é sinch ore a òvest dël meridian ëd Greenwich.
La sità as treuva për na part an sla tèra-fërma e për n'àutra part ansima a ìsole, a la boca dël fium Hudson ant l'océan Atlàntich. A l'é la nos ëd na dësmisurà costeilassion ëd na senten-a 'd sità ch'a spantia da Boston a Filadelfia, ant un teritòri trasformà an na manera ancreusa da l'urbanisassion. L'aglomerà urban ëd Neuva York a së spantia an doi stat, Neuva York e Neuv Jersey e a argropa 17 contà an quatr aree metropolitan-e.
La sità ëd Neuva York as treuva ant l'ùnich pont dla còsta atlàntica an corispondensa d'un passage còmod ant la caden-a dj'Apalachi, visadì an corispondensa dla comba anté ch'a scor ël fium Hudson ch'a consent le comunicassion con la region dij Gran Lagh e la pian-a dël Mississippi. A nòrd, travers la comba dël fium Richelieu, as riva a Montréal e a la comba dël San Lorens.
La topografìa dla zòna a l'é caraterisà dal fond-se ëd tèra e mar. Na gròssa ìsola, Long Island, a coata l'ansediament da j'orissi dl'est e dël nòrd-est; un cordon dla rivera, Sandy Hook a fonsion-a da strompa-onde a sud. A l'anterior a-i é n'ansem ëd gòlf ancreus, la strèita 'd Long Island e ij doi branch dël Hudson (Hudson River e East River) a ambrasso l'ìsola ëd Manhattan e as taco torna për formé la pi gròssa dëstèisa d'eva dël pòrt, an tra Neuv Jersey e Staten Island.

Clima[modìfica | modifiché la sorgiss]

J'invern a Neuva York a son longh e rèid (ëd sòlit, quatr mèis, da dzèmber a l'ancamin d'avril). Soa posission an sël fianch oriental dël continent a l'é la càusa d'un clima continental. La temperadura media a gené a l'é ëd 0 gré; d'invern a-i son soens ëd tormente, ch'a peulo anterompe le comunicassion për vàire ore. Sbassament a l'amprovista dla temperadura a peulo porté sota ij -20 gré.
D'istà, la temperadura media a resta dzora ij 20 gré, con ponte fin-a a 35 gré.

Stòria[modìfica | modifiché la sorgiss]

La stòria dla sità a ancamin-a cand dël 1626 Peter Minuit a l'é stàit nominà diretor dle colònie olandèise e, rivà a Manhattan, a l'ha catà l'ìsola antrega da j'indian, për vintequatr dòlar ëd valor an përlin-e e bindej. Minuit a l'ha fabricà un fòrt a la ponta meridional e a l'ha ciamalo Neuv Àmsterdam. La sità a l'é stàita ancorporà ant ij Neuv Pais Bass dël 1653. An col ann, a contava eut-sent abitant.

La sità a l'é stàita conquistà da j'anglèis a j'8 dë stèmber 1664. A l'ha cangià sò nòm an Neuv York, an onor dël duca ëd York.

La statua dla libertà a l'é stàita dëscoatà ai 6 d'otóber 1886.

Musé[modìfica | modifiché la sorgiss]

Manifestassion[modìfica | modifiché la sorgiss]

La statua dla Libertà

Tuti j'agn as cor la maraton-a 'd Neuva York ant le stra dla sità. La prima edission a armonta al 1970.

Aministrassion[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ël sìndich a l'é Bill De Blasio (democràtich, dal 2013).

Sità binele[modìfica | modifiché la sorgiss]

New York l’é binelà con: