Pianeta

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì

Ij pianeta solar (*) Un pianeta (dal grech πλανήτης [planɛː́tɛːs] = vagabond) a l'é un còrp celest che a gira dantorn a na stèila. L'Union Astronòmica Internassional për s-ciairì la diferensa tra pianeta e d'àutri còrp celest che a son nen ëd pianeta (asteròid, stèile e satélit) dël 2006 a l'ha tirà fòra na definission pì precisa. Sta definission a dis che un pianeta a l'é un còrp celest che a òrbita dantorn a na stèila, che a l'abia na massa ch'a basta për deje na forma rotonda, ma ch'a basta nen për dé l'andi a na reassion nuclear e che a l'abia nen an soa banda orbital dj'àutri còrp pì grand ëd chiel o dl'istessa taja. Ij pianeta ch'i conossoma mej a son coj che a giro dantorn al Sol. A son eut: Mercuri, Véner, la Tèra, Mart, Gieuv, Saturn, Uran e Netun. Ij primi quatr, che a son dit pianeta terestr o pianeta rocos, a son coj ch'a jë smijo a la Tèra, essend pì cit e fàit ëd pera. J'àutri quatr, che a son dit pianeta giovian o gigant gasos, a son coj ch'a jë smijo a Gieuv, essend pì gròss e fàit ëd gas. Fòra dël sistema solar i l'oma già trovane pì che 300, combin che a sìa nen facil s-ciaireje. Costi-sì a son ciamà pianeta extrasolar. A son tuti ëd gròssa taja e a giro dantorn a stèile ëd nòstra galassia. Ma j'astrònom a chërdo che quasi minca stèila a n'abia quàidun e che a-i na sìo 'cò ëd cit. Caraterìstiche prinsipaj dij pianeta dël sistema solar (*) Nòm Diàmeter equatorial [Tèra=1] Massa [Tèra=1] Ragg ëd l'òrbita (UA) Temp ëd rivolussion (agn) Inclinassion an sël pian equatorial dël Sol (°) Ecentricità dl'òrbita Temp ëd rotassion (di) Satélit conossù Anéj Atmosfera Pianeta rocos 1 Mercuri 0,382 0,06 0,39 0,24 3,38 0,206 58,64 - nò - 2 Véner 0,949 0,82 0,72 0,62 3,86 0,007 243,02 - nò CO2, N2 3 Tèra 1,00 1,00 1,00 1,00 7,25 0,017 1,00 1 nò N2, O2 4 Mart 0,532 0,11 1,52 1,88 5,65 0,093 1,03 2 nò CO2, N2 Gigant gasos 5 Gieuv 11,209 317,8 5,20 11,86 6,09 0,048 0,41 63 sé H2, He 6 Saturn 9,449 95,2 9,54 29,46 5,51 0,054 0,43 ~200 tanti H2, He 7 Uran 4,007 14,6 19,22 84,01 6,48 0,047 -0,72 27 sé H2, He 8 Netun 3,883 17,2 30,06 164,8 6,43 0,009 0,67 13 sé H2, He

OMMI! Ma io non SO LEGGERE!! E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :) St'utent-sì a l'é un bogianen OMMI! pero si YO no SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :) Reading piedmontese: please visit this page 61 504 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 1.750.000 pàgine l'ann! 'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì. BANCHÈT dj'UTISS Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì. Lìber për chi a veul amprende a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test. Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa! E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero.