Pierre de Fermat

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì

Pierre de Fermat Matemàtich. Nassù a Beaumont-de-Lomagne, davzin a Montauban, ël 17 d'aost dël 1601, mòrt a Castres, davzin a Tolosa, ël 12 ëd gené dël 1665. Sò pare, Dominique, a l'era un rich plissé, parèj Fermat a l'ha podù profité ëd n'educassion privilegià al monasté fransëscan ëd Grandselve; apress a l'ha studià a l'Università ëd Tolosa. Fermat a l'ha fàit ël magistrà e dël 1631 a l'é stàit nominà consijé al parlament ëd Tolosa, butandse an evidensa për soa conossensa legal, dritura ëd comportament e clemensa. Dël 1652 a l'é pijasse la pest e soe condission a j'ero tant greve che sò amis Bernard Medon a l'avìa fin-a nonsià a vàire colega ch'a l'era mòrt; peui però a l'é varì. Për amusesse, Fermat as ocupava ëd matemàtica, però a publicava pòch dij sò arzultà che ëd sòlit as limitava mach a sbossé e a comuniché ai sò vàire corëspondent, dont a-i ero Blaise Pascal, Christiaan Huygens, Kenelm Digby e John Wallis. L'ùnich matemàtich con ël qual Fermat a mantnìa dij contat regolar a l'é stàit però Marin Mersenne. A l'é stàit ëdcò un lenghista. Soe contribussion Antra soe contribussion a-i é në sbòss dla geometrìa analìtica, surtì n'ann prima dla Geometrìa ëd Descartes, e në studi anteressant an sij problema ëd màssim e mìnim, ch'a son un prim esempi ëd càlcol dle variassion: da cost ëstudi a-i ven ël prinsipi ëd temp mìnim për la propagassion dij raj luminos (o prinsipi ëd Fermat), dont a peulo derivesse le laj dla rifrassion. Ant jë scrit ëd Fermat, dzortut an soa corëspondensa con Pascal, as artreuvo ëdcò ij prinsipi dla teorìa dla probabilità. A l'é stàit un precursor ëd l'anàlisi infinitesimal. Ël setor andoa Fermat a l'ha dàit soe contribussion pì amportante a l'é stàita la teorìa dij nùmer, dont a l'é considerà ël fondador ëd la teorìa moderna. An soe nòte a l'Aritmética ëd Diofant, a enonsia na caterva ëd teorema, an ësbossand-ne mach la dimostrassion, coma a l'era costumà a fé. Ëd tuti costi teorema (dont ël pì avosà a l'é l'ansidit Darié teorema ëd Fermat) a l'é peui stàita trovà na dimostrassion për da bon. Tutun, dantorn al 1640 a l'ha congeturà che tuti ij nùmer dla forma $2^{2^n}+1$ a son prim, ma costa congetura a l'é fàussa. Dël 1636 a l'ha trovà che 17296 e 18416 a son nùmer amicaj. A pòrto sò nòm Cit teorema ëd Fermat. Equassion ëd Pell-Fermat. Grand teorema ëd Fermat. Nùmer ëd Fermat. Paràbole e ipérboj ëd Fermat. Prinsipi ëd Fermat. Euvre prinsipaj Isagoge ad locus planus et solidus. De linearum curvarum cum lineis rectis comparatione. Veterum geometria promota. Arithmetica (publicà da sò fieul Clément-Samuel dël 1670).

OMMI! Ma io non SO LEGGERE!! E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :) St'utent-sì a l'é un bogianen OMMI! pero si YO no SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :) Reading piedmontese: please visit this page 61 714 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 1.750.000 pàgine l'ann! 'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì. BANCHÈT dj'UTISS Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì. Lìber për chi a veul amprende a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test. Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa! E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero.