Christiaan Huygens

	Artìcol prinsipal an lenga piemontèisa
	Version an parlà locaj: Astësan Bielèis Canavzan Langhèt Lissandrin Monfrin Noarèis Seban Valsesian Valsusin
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì

Christiaan Huygens Fìsich e matemàtich. A l'era nassù a L'Aja ël 14 d'avril dël 1629 e a l'é mòrt ambelelà l'8 ëd luj dël 1695. Dal 1645 al 1647 a l'avìa studià drit a l'Università ëd Leyde e frequentà ij cors ëd Frans van Schooten. Peui, dal 1647 al 1649 a l'é passà al Colege d'Orange a Breda anté che, an dzorpì che studié drit, a l'é anteressasse ëd matemàtica. Da che ch'a l'avìa vintedoi agn a l'ha ancaminà a publiché d'arzultà sientìfich anteressant. Dël 1666 a tramuda a Paris, dagià che Luis XIV a l'avìa proponùje na pension, e a l'é un dij fondador dl'Academia dle Siense. A l'é a Paris ch'a pùblica soa euvra fondamental Horlogium oscillatorum e a rancontra Leibniz, dont a dventa amis. Motobin malavi, dël 1681 a rintra an Olanda. La mòrt ëd sò protetor Colbert e la polìtica viaman pì reassionaria ëd Luis XIV a lo dëscoragio a torné an Fransa. Antlora a passa chèich agn a Londra, anté ch'a l'ha 'd rapòrt d'amicissia con Newton. Ël darié tòch ëd soa vita a lo passa ant la solitùdin e la maladìa. Sò travaj an matemàtica An matemàtica sò travaj a rësguarda le proprietà dle curve e ël càlcol dle probabilità. Huygens a arpija jë scambi ëd litre antra Pascal e Fermat an sël càlcol dle probabilità e a-i completa an soa euvra De ratiociniis in ludo aleae, ch'a peul consideresse ël prim tratà an sl'argoment. A definiss la speransa matemàtica e a arzòlv dij problema ëd probabilità ch'a j'ero ëd mòda a l'época. Ant ël 1669 a càlcola na speransa ëd vita a parte da 'd tàule ëd mortalità ëd na paròchia anglèisa. A studia vàire curve, 'me la siclòida, an ësmonend-ne le liure con dle proprietà fìsiche. A smon le nossion d'anvlup ëd na famija ëd rete, peuj dël 1673 cole ëd dësvlupà e dësvlupanta ëd na curva, tratand an particolar ël cas dla paràbola e dla siclòida. As devo ëdcò a chiel dij travaj sla quadradura dla paràbola e dij cont aprossimà dël nùmer π. Sò travaj an fìsica Ant la fìsica, Huygens a studia ël moviment dël pèndol, la teorìa dla lus, le laj d'arflession e 'd rifrassion, ël robaté dij còrp. As devo ëdco a chiel l'anvension dl'orlòge a balansé e la fabricassion ëd lentìe ch'a l'han ameliorà la qualità dij telescòpio. Euvre prinsipaj De ratiociniis in ludo aleae (1657). Horlogium oscillatorum (1673). Descriptio automati planetarii (travaj publicà pòstum dël 1698).

OMMI! Ma io non SO LEGGERE!! E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :) St'utent-sì a l'é un bogianen OMMI! pero si YO no SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :) Reading piedmontese: please visit this page 50 106 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 1.750.000 pàgine l'ann! 'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì. BANCHÈT dj'UTISS Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì. Lìber për chi a veul amprende a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test. Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa! E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero.