Jakob Bernoulli

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì

Jakob Bernoulli Jakob Bernoulli a l'é stàit un matemàtich. A l'era nassù a Basiléa ai 27 dë dzèmber dël 1654 e a l'é mòrt ambelelì ai 16 d'ost dël 1705. Soa famija a l'era originaria d'Anversa, partìa an esili cand ël general Fernando Alvarez ëd Toledo, pì conossù tanme duca d'Alba, a l'avìa spantià ël teror ant le Fiandre, ch'a l'avìa goernà dal 1567 al 1573 a nòm ëd Filip II re dë Spagna. Su consèj ëd sò pare, Jakob a l'ha a l'ancamin ëstudià teologìa, anté ch'a l'é laureasse dël 1676, ma a l'é virasse tòst vers l'astronomìa, la matemàtica e la fìsica. La contrarietà ëd sò pare a l'ha antlora possalo a sern-se tanme sìmbol Feton ch'a men-a ël chèr dël sol con la scrita Invito patre sidera verso, visadì: I studio le stèile contra 'l vorèj ëd mè pare. A l'ha viagià an Fransa, an Anghiltèra e ant le Fiandre për rancontré ëd siensià arnomà; rintrà a Basiléa dël 1682 a l'ha duvertà un seminari pùblich ëd fìsica sperimental. Dël 1687 a l'é dventà professor ëd matemàtica a l'università ëd Basiléa (dont a sarà ëdcò resior) anté ch'a l'é restà fin-a a soa mòrt. A son ëd cost'época-sì ij sò travaj pì amportant. Sò travaj Jakob Bernoulli a peul esse considerà un dij fondador dël càlcol dle variassion. Un dij sò grand mérit a l'é ël dësvlup sistemàtich (ansema a sò frel Johann) dël càlcol infinitesimal ëd Leibniz e soa adatassion a vàire situassion, an particolar a lë studi dle curve. A l'ha studià parèj le curve isòcrone e ël raj ëd curvadura, e a l'é anteressasse a dij problema isoperimétrich: dël 1696 a l'ha ufrì un premi për la solussion dël problema dle plance isoperimétriche; sòn a l'ha mnà a na rusa con sò frel Johann, dont a l'avìa arfudà la solussion. Bernoulli a l'ha ëdcò mnà djë studi an sle còniche, la spiral logarìtimica, la siclòida, la tratris, la lemnìscata e la cadenaria. An particolar, a l'era anciarmà da le proprietà dla spiral logarìtmica, ch'a l'avìa stranomà spira mirabilis. A l'é për lòn ch'a l'avìa ciamà ch'a-j na gravèisso un-a su soa tomba (ch'as peul vëdd-se ant ël ciòstr da banda dla catedral ëd Basiléa), con le paròle Eadem mutata resurgo, an arferiment a la propietà ëd sa curva d'esse - a manch ëd n'isometrìa - soa pròpia dësvlupà e invarianta për similitùdin. Belavans, ël graveur a l'era nen un bon matemàtich e a l'ha dissegnà na spiral d'Archimede. Dël 1691 a l'ha antroduvù l'espression càlcol antëgral an sò sens matemàtich dël di d'ancheuj. A l'é stàit ël prim a antrodùe le coordinà polar. Sò a son ëdcò dij travaj an sle serie, con dle dimostrassion ëd convergensa rigorose, për esempi për la serie $\sum_{n=1}^{\infty } \frac 1{n^2}$. Soa contribussion matemàtica pì amportanta e original a l'é la fondassion ëd la teorìa dla probabilità, enonsià ant ël lìber Ars conjectandi. Sò anteresse për ës soget a lo men-a a arflete an sle nossion ëd probabilità geométrica a priori, dàita da 'd rason ëd simetrìa dël problema, e ëd probabilità a posteriori, constatà da la frequensa dl'event. A l'ha smonù na dimostrassion rigorosa dla laj débol dij grand nùmer për ël gieugh ëd testa o cros. A pòrto sò nòm Disugualiansa ëd Bernoulli Equassion ëd Jakob Bernoulli Lemnìscata ëd Bernoulli Polinòmi e nùmer ëd Bernoulli Preuva (o distribussion) ëd Bernoulli o binomial Teorema ëd Bernoulli Euvre prinsipaj Acta eruditorum (1690) Ars conjectandi (publicà dël 1713 dòp la mòrt ëd l'autor, soagnà da sà novod Nicolas)

OMMI! Ma io non SO LEGGERE!! E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :) St'utent-sì a l'é un bogianen OMMI! pero si YO no SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :) Reading piedmontese: please visit this page 61 761 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 1.750.000 pàgine l'ann! 'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì. BANCHÈT dj'UTISS Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì. Lìber për chi a veul amprende a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test. Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa! E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero.